سيد جعفر سجادى
1060
فرهنگ معارف اسلامى ( فارسى )
( از شطحيات ص 623 ) شُروط - رجوع شود به شروط شُروق - ( اصطلاح ذوقى ) مراد تابش انوار است و يا تابشى است كه از انوار بالا بر انوار سافله شود و شروق انوار تابشهاى انوار است . ( از ش ص 341 - مجموعه دوم مصنفات ص 134 ، 137 ، 141 ) شره - اين اصطلاح اخلاقى است و ضد عفت است و آن در طرف افراط است و ولوع باشد بر لذات زياد از مقدار واجب . رازى گويد : « ان الشره و النهم من العوارض الردية العادة من بعد بالالم و المضرة » كه از عوارض و مولودات قوت نفس شهوانيه است . ( اخلاق ناصرى ص 84 - رسائل فلسفهء زكرياى رازى ص 70 ) شَريعَت - ( اصطلاح كلامى و عرفانى ) شريعت در لغت مشرعة الماء را ميگويند يعنى محلى كه آب مىآشامند و در اصطلاح عبارتست از امور دينى كه حضرت عزت عز شأنه جهت بندگان بلسان پيغمبر تعيين فرموده از اقوال و اعمال و احكام كه متابعت آن سبب انتظام امور معاش و معاد باشد و موجب حصول كمالات گردد و شامل احوال خواص و عوام بوده جميع امت در آن شريك باشند چون شريعت مظهر فيض رحمانى است كه رحمت عام است . ( از شرح گلشن ص 290 ) و رجوع بفرهنگ مصطلحات عرفا شود هجويرى گويد : شريعت و حقيقت از عبارات اهل الله است كه يكى از صحت حال ظاهر كند و يكى از فخامت حال باطن ( از كشف المحجوب ص 498 ) . در كشاف است كه شريعت عبارت از طريق دين است كه شرع است ( كشاف ص 71 ) ابو القاسم قشيرى گويد : شريعت امر بالتزام عبوديت است و « حقيقت » مشاهدهء ربوبيت و هر شريعتى كه مؤيد به حقيقت نباشد غير مقبول است و هر حقيقتى كه مقيد به شريعت نباشد غير محصول است . شريعت جهت تكليف خلق ميآيد و حقيقت از طريق و تصرف حق خبر ميدهد ( از رساله قشريه ص 43 ) خواجه عبد الله گويد : « شريعت » همه نفى بود و اثبات بر قالب و هيكل و « طريقت » همه محو كلى باشد و حقيقت همه حيرتست ، شريعت را تن شمر و طريقت را دل ، و حقيقت را جان ، اگر شريعت خواهى اتباع و اگر حقيقت خواهى انقطاع باقى همه صداع ( از اسرار التوحيد ص 326 ) . بعضى گويند : شريعت معرفت سلوك الى الله است و حقيقت دوام نظر بسوى اوست و طريقت سلوك طريق شريعت است يعنى عمل بمقتضاى شريعت است يعنى عمل بمقتضاى شريعت ( از رسائل خواجه ص 12 - 22 ) . و بالجمله مراحل تربيت معنوى عبارتاند از شريعت ، طريقت ، معرفت كه در مرحلهء اول التزام شريعت و در رتبت دوم بمدد راهنماى معنوى و مرشد ، احكام طريقت را نيز ملتزم شود . ( از شرح بر رساله قشريه ص 92 ) . انصارى گويد : شريعت چراغست ،